Deze Dag in de Geschiedenis: 19 mei

Deze Dag in de Geschiedenis

Deze Dag van Vandaag Deze Dag van Gisteren Contact

19 mei - Jan Janssen's geboortedag (1940)


	Tour de France winnaar Jan Janssen is jarig (1940)


	19 mei in Groningen:

	1831		Grote brand aan het Oosterdiep en Westerdiep in Wildervank. Enkele woningen en de Lutherse en Gereformeerde armenhuizen branden tot de grond af. Het vuur was ontstaan in een boerderij.

	1926		Officiële opening van het 'Stadsparkpaviljoen' in Groningen, tevens de afronding van de aanleg van het Stadspark na dertien jaar werk. Het ontwerp van het park was in 1913 gemaakt door de Amsterdamse tuinarchitect Leonard Springer (1855-1940), samen met de Groningse directeur van gemeentewerken Jan Anthony Mulock Houwer (1857-1933), die ook het Stadsparkpaviljoen heeft ontworpen.

	2007		Groningen is niet langer de zevende stad van Nederland, maar de achtste. Het snelgroeiende Almere is -met bijna 182.000 inwoners- Groningen voorbij gestreefd. Almere wil doorgroeien naar 300.000 inwoners. Ook Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht, Eindhoven en Tilburg zijn groter dan Groningen.

	2007		Sterfdag GR voetballer Wim Swart (Wilhelmus Martinus Swart, 1957-2007). Hij maakt een eind aan zijn leven door zijn woning in Engelbert in brand te steken. Speelde vanaf 1975 enkele jaren voor SC Veendam en was daar een stugge verdediger met een harde trap. Begon later een bouwbedrijf maar werd geplaagd door reuma.

	19 mei in Nederland:

	1940		De Duitse führer Adolf Hitler benoemt Arthur Seyss-Inquart tot rijkscommissaris in het bezette Nederland (WO-II).

	1940		Geboortedag NL wielrenner Jan Janssen (Johannes Adrianus Janssen), in Nootdorp. Wegwielrenner. Eerste Nederlander die de Tour de France won (1968). Won in 1967 de Vuelta (Ronde van Spanje). Werd in 1964 in Sallanches wereldkampioen op de weg. Won veel klassiekers, o.a. Parijs-Nice (1964), Bordeaux-Parijs (1966) en Parijs-Roubaix (1967). Reed ook op de piste en won zes 'zesdaagsen', waarvan drie aan de zijde van Peter Post (1933-2011). Bracht na zijn actieve carrière met succes een eigen fietsmerk op de markt; de fabriek is door zijn zonen voortgezet. N.b.: niet te verwarren met de baanwielrenner Jan Jansen (1945).

	1940		Het Zeeuwse stadje Oostburg wordt -als laatste plaats in Nederland- bezet door de Duitsers. Na de Nederlandse capitulatie van 14 mei werd in Zeeland -in opdracht van de gevluchte regering in Londen- nog drie dagen doorgevochten, met hulp van Franse troepen. Na het verwoestende bombardement op Middelburg op 17 mei trokken de Fransen zich echter terug uit Zeeuws-Vlaanderen en gaf ook Zeeland zich over (WO-II).

	1946		Oprichting van de 'NVSH' (Nederlandse Vereniging voor Seksuele Hervorming). Stelde zich ten doel taboes te doorbreken op o.a. voorbehoedsmiddelen, abortus en sterilisatie. Vaak omstreden. Orgaan 'Sextant'. De NVSH is de voortzetting van de -in 1881 opgerichte- 'Nieuw-Malthusiaanse Bond'; de eerste vrouwelijke arts, Aletta Jacobs uit Sappemeer, begon in dat jaar een spreekuur voor geboorteregeling in Amsterdam.

	1952		Geboortedag NL voetballer en voetbaltrainer Bert van Marwijk (Lambertus van Marwijk), in Deventer. Bondscoach van Oranje (vanaf 2008). Was zelf linksbuiten en libero. Clubs als voetballer: Go Ahead Eagles, AZ'67, MVV, Fortuna Sittard, Assent FC (België); één interland in Oranje. Clubs als trainer: MVV (jeugd), SV Meerssen (jeugd), Herderen, RKVCL Limmel, SV Meerssen, Fortuna Sittard, Feyenoord (van 2000-03), Borussia Dortmund, opnieuw Feyenoord (2007-08). Schoonvader van voetballer Mark van Bommel.

	1955		Geboortedag NL presentator en journalist Fons de Poel, in Hatert (bij Nijmegen). KRO. Was eindredacteur en presentator van "Brandpunt"en "Netwerk". Begon als journalist bij het Nijmeegs Dagblad en De Gelderlander.

	1957		Uit een steekproef blijkt dat de kopers van televisietoestellen bijzonder tevreden zijn over het nieuwe (nog zwartwitte) medium. De omroepers Ageeth Scherphuis (AVRO), Vertie Dixon (VPRO), Karin Kraaykamp (VARA), Hannie Lips (KRO) en Tanja Koen (NCRV) blijken al zeer populair te zijn.

	1957		Geboortedag NL bestuurder-politicus Gerda Verburg (Gerritje Verburg), in Zwammerdam. Dochter van een veehouder. CDA, vanaf 1993. Ze was minister van landbouw, natuur en voedselkwaliteit (LNV), in het kabinet-Balkenende 4 (2007-10), en kreeg in 2010 een 'motie van treurnis' aan haar broek vanwege het glossy promotieblad 'Gerda'. Ze was de eerste openlijk lesbische minister in Nederland. Was tweede-kamerlid van 1998-2007 en 2010-11. Ze vertrok in 2011 naar de wereldvoedselorganisatie FAO.

	1959		Het 'kabinet-De Quay' (1959-63) treedt aan o.l.v. premier Jan de Quay (1901-85, KVP). De coalitie bestaat uit KVP, VVD, ARP en CHU. Het is het eerste kabinet na WO-II waarin de Partij van de Arbeid niet is vertegenwoordigd.

	1961		Officiële opening van de nieuwe -381 meter lange- 'Pier van Scheveningen'. De nieuwe pier vervangt de oude wandelpier uit 1901, die de Duitsers tijdens WO-II in brand hadden gestoken. Begin van een totale facelift en herstel van de badplaats Scheveningen.

	1999		De 'Nacht van Wiegel': VVD-senator Hans Wiegel stemt als enige eerste kamerlid van de coalitie tegen de invoering van een referendum. Zonder Wiegels stem zou de vereiste tweederde meerderheid van 50 zetels niet zijn gehaald. Het betekent -tijdelijk- het einde van het tweede Paarse Kabinet van Wim Kok (PvdA-VVD-D66), maar het kabinet zou later worden 'gelijmd'.

	2001		Sterfdag Surinaamse politicus en vakbondsleider Fred Derby (1940-2001). Bezwijkt op de tribune bij een voetbalwedstrijd in Paramaribo. Was de enige die de 'decembermoorden' in 1982 kon navertellen en was daardoor later een cruciale getuige bij het onderzoek.

	2004		Sterfdag NL actrice Mary Dresselhuys (Marie Johanna Dresselhuys, 1907-2004). Werkte in het theater en voor film en televisie. Films: "Eline Vere", "Vroeger kon je lachen", "Dorp aan de rivier", "De kribbebijter". Schreef: "Zonder souffleur", "Jons". De 'Mary Dresselhuys Prijs' is naar haar genoemd. Moeder van actrices Merel Laseur en Petra Laseur. Haar tweede echtgenoot was acteur Cees Laseur, en haar derde echtgenoot was vliegenier-schrijver Adriaan 'Jons' Viruly (1905-86).

	19 mei in de Wereld:

	1921		De Verenigde Staten beperken de stroom immigranten en voeren jaarlijkse quota in.

	1925		Geboortedag zwarte Amerikaanse leider 'Malcolm X' (Malcolm Little, 1925-65), in Omaha, Nebraska. Leidde de 'Black Muslims' van 1952-63. Was aanvankelijk zeer radicaal maar werd milder na een bezoek aan Mekka. Stichtte de Organisatie voor Afro-Amerikaanse eenheid. Werd in 1965 vermoord.

	1935		Sterfdag Britse krijgsman en schrijver Thomas Edward Lawrence alias 'Lawrence of Arabia' (1888-1935). Legendarische Brit in Arabierenkostuum. Overleed aan de gevolgen van een motorfietsongeluk.

	1939		Geboortedag Engelse acteur James Fox (William Fox), in Londen. Films: "King rat", "Absolute beginners", "The Russia house", "Anna Karenina", "The prince and me". Broer van acteur Edward Fox, vader van acteur Laurence Fox, oom van actrice Emilia Fox.

	1964		De Verenigde Staten dienen een officieel protest in bij de regering van de Sovjet Unie nadat in de Amerikaanse ambassade in Moskou tal van verborgen microfoons zijn gevonden.

	1974		De Franse republikein Valéry Giscard d'Estaing (1926) verslaat zijn socialistische concurent François Mitterand (1916-96) nipt bij de verkiezingen en wordt de nieuwe Franse president (tot 1981).

	1994		Sterfdag Jacqueline Bouvier-Kennedy-Onassis (1929-94). Kanker. Was van 1953-63 getrouwd met de Amerikaanse president John F. Kennedy, en hertrouwde in 1968 met de rijke Griekse scheepsmagnaat Aristoteles Onasses (1906-75).

	1997		Sterfdag populaire Amerikaanse ex-presidentiële hond 'Millie' (Millie Bush, 1985-97), een springer spaniel. Haar baas was oud-president George Bush sr. In Houston, Texas is in 2004 een speciaal 'hondenpark' naar deze voormalige 'first dog' genoemd: het 'Millie Bush Bark Park'. Presidentsvrouwe Barbara Bush schreef in 1990 de bestseller: "Millie's book: as dictated to Barbara Bush", over het leven van de hond in het Witte Huis.

	19 mei in de Muziek:


	Ron Brandsteder is jarig (1950)


	1861		Geboortedag Australische sopraan dame Nellie Melba (Helen Porter Armstrong-Mitchell, 1861-1931), in Richmond bij Melbourne. Wordt beschouwd als één van de grootste zangeressen van rond de eeuwwisseling. Gaf haar naam aan het nagerecht 'Peach Melba' (perzik, vanille-ijs, frambozenmoes, slagroom) en aan 'Melba toast'.

	1920		Geboortedag NL acteur en tenor Hans Kaart (1920-63), in Amsterdam. Begon als acteur (films: "Fanfare", "Dorp aan de rivier", "Het wonderlijke leven van Willem Parel", "Sterren stralen overal") maar werd vooral beroemd als opera-tenor. Was getrouwd met de Schotse mezzo-sopraan Caroline Raitt, beter bekend als Caroline Kaart. Hij overleed na een mislukte operatie in Lugano, Italië.

	1932		Geboortedag Engelse zangeres Alma Cogan (Alma Angela Cohen, 1932-66), in Stepney, Londen. Zong: "The bell bottom blues", "Never do a tango with an eskimo", "Please mr. Brown", "As long as he needs me", "Twenty tiny fingers", "Just couldn't resist her and her pocket transistor". Zong ook in het Duits, Zweeds en Japans. Stierf in 1966 aan kanker.

	1945		Geboortedag Engelse gitarist-toetsenist-zanger-songwriter Pete Townshend (Peter Dennis Blandford Townshend), in Chiswick, Londen. Groep: 'The Who'. Songs: "My generation", "Pinball wizard", "Happy Jack", "The magic bus", "I'm free", "Won't get fooled again", "Subsitute". Solo: "Face the face", "Let my love open the door", "Rough boys". Kwam in 2003 in opspraak in een kinderporno-affaire.

	1948		Geboortedag Jamaicaanse zangeres, actrice en model Grace Jones (Grace Mendoza), in Spanish Town. Groeide op in Syracuse, New York. Songs: "Slave to the rhythm", "La vie en rose", "Pull up to the bumper", "Do or die", "Walking in the rain", "I'm not perfect (but I'm perfect for you)", "Victor should have been a jazz musician". Films: "A view to a kill" (James Bond), "Vamp", "Boomerang", "Conan the destroyer", "No place like home". Sommige bronnen noemen 1952 of 1954 als haar geboortejaar.

	1949		Geboortedag US zanger-basgitarist Dusty Hill, in Dallas, Texas. Groep: 'ZZ Top'. Songs: "Gimme all your lovin", "Sharp dressed man", "Legs", "Viva Las Vegas", "Afterburner", "Rough boy", "Doubleback", "Give it up".

	1950		Geboortedag NL presentator, zanger en acteur Ron Brandsteder (Ronald Brandsteder), in Amsterdam. Groeide op in De Pijp en in Bussum. Zong: "Lieve Bella Beer"; "So long Marianne" en "Waarom" (met José Hoebée), "je bent niet alleen", "Engelen bestaan niet". Zong de rol van 'de dokter' in "Dokter Bernhard" van Bonnie St. Claire. Bracht in 1975 onder het pseudoniem 'Ron J. Winchester' de singles "Nashville"/"I'll be your baby tonight" en "Albany" uit. TV: o.a. presentatie "Showbizzquiz", "Moordspel", "Ron's honeymoonquiz", "Ron's tweede jeugdshow", "Ron's moppentoppers", "Bingopaleis", "Laat ze maar lachen". Radio: "de Nederlandstalige top tien" en "Nachtwacht" (TROS), "Ron op zondag" (Radio 192).

	1951		Geboortedag US zanger-drummer en acteur Joey Ramone (Jeffrey Hyman, 1951-2001), in Forest Hills, New York. Groep: 'The Ramones'. Songs: "Rock 'n' roll high school", "Baby I love you", "Blitzkrieg bop", "I wanna be sedated". Films: "Final rinse", "Hard core logo". Overleed in 2001 aan kanker.

	1954		Geboortedag Australische drummer Phil Rudd (Philip Hugh Norman Rudzevecuis), in Melbourne. Groep: 'AC/DC'. Songs: "Whole lotta Rosie", "Highway to hell". Werd in 1983 ontslagen door de band maar keerde in 1994 terug, omdat de band z'n 'oude sound' terug wilde. Tussen 1983 en 1994 woonde Rudd in Nieuw-Zeeland, hij had daar een helikopterbedrijf.

	1958		De soundtrack-elpee van de film "South Pacific" komt uit. Hij blijft 31 weken op nr. 1 staan, met songs als "Happy talk", "Dites-moi", "Bali Ha'i" en "Some enchanted evening".

	1959		Geboortedag DR zangeres en liedjesschrijver Tiny Klomp, in Ruinen. Luisterliedjes. Duo: 'Tiny Klomp en Janke Bulthuis', nu Janke Lameris (tot 2006; albums: "Kleuren in de nacht", "Het allervrogste licht", "Spiegel van mien denken"). Solo: album: "Dromerij".

	1969		Sterfdag US tenorsaxofonist en bandleider Coleman Hawkins (1904-69). Bijnamen: 'Hawk' en 'Bean'. Jazz. Songs: "Body and soul", "I'll never be the same", "I wished on the moon", "I never had a chance", "In a mellow tone". Speelde met o.a. Bessie Smith (1894-1937), Duke Ellington, Thelonius Monk en Miles Davis.

	1972		Geboortedag Zweedse zangeres-songwriter Jenny Berggren (Jenny Cecília Berggren), in Gotenburg. Groep: 'Ace of Base'. Songs: "All that she wants", "Wheel of fortune", "Happy nation", "The sign", "Don't turn around", "Lucky love", "Life is a flower", "Always have, always will". Zus van medegroepsleden Jonas Berggren en Malin Berggren.

	1977		Geboortedag NL zanger-songwriter-gitarist Wouter Hamel, in Den Haag. Jazz crooner, swing. Songs: "As long as we're in love" (met Giovanca), "Don't ask", "Details", "Fantastic", "Breezy". Boekte grote successen in Japan.

	1979		Eric Clapton trouwt met de ex-echtgenote van George Harrison, Patti (Layla) Boyd (Pattie Boyd, Patricia Anne Boyd). Op de bruiloft spelen o.a. Paul McCartney, Ringo Starr en Mick Jagger. Clapton zou, net als Harrison, Patti bedriegen met andere vrouwen. Het huwelijk zou tot 1988 duren.

	1991		Sterfdag US zangeres Odia Coates (1942-91). Borstkanker. Begon bij 'The Edwin Hawkins Singers'. Solo: "(You’re) having my baby", "One man woman, one woman man", "I don't like to sleep alone" (allen met Paul Anka); "Showdown", "You".

	2001		Sterfdag Engelse orkestleider, zanger en instrumentalist Mike Sammes (1928-2001). Groep: 'Mike Sammes Singers'. Songs: "Somewhere my love", "I was Kaiser Bill's batman" (als 'Whistling Jack Smith', oorspronkelijk ontstaan als grap). Gespecialiseerd in achtergrond(koor)zang (o.a. bij "The long and winding road" en "Let it be" van 'The Beatles', "Green green grass of home" van Tom Jones, "The last waltz" van Engelbert Humperdinck en "Walkin' back to happiness" van Helen Shapiro).

	2006		Sterfdag Engelse zanger Freddy Garrity (1940-2006. Longemfyseem en gevolgen van een hartaanval. Anti-held. Groep: 'Freddy and The Dreamers'. Songs: "You were made for me", "I love you baby", "I understand (just how you feel)", "I'm telling you now", "(Do) the Freddy". Was eerst melkboer.